Olimpik Türk

2015 WADA Dopingle Mücadele Yönetmeliği – Neler Değişti?

1 Ocak 2015’ten itibaren yeni WADA yönetmeliği yürürlüğe girdi. Yeni yönetmelikte başta artan ceza süresi olmak üzere sporcuları ilgilendiren önemli değişiklikler var. Sırasıyla bakalım.

Ceza Süreleri

Eski yönetmelikteki 2 yıllık hak mahrumiyeti cezası yeni yönetmelikle beraber 4 yıla çıkıyor. Fakat burada da her şey siyah beyaz değil, 4 yıl için şart olan dopingle mücadele kuruluşunun “ağırlaştırıcı sebepler” tespit etmesi. Yasak madde bulundurma ve/veya kullanmanın cezası 4 yıl olması için sporcunun dopingi bilerek yapmış olduğunun kanıtlanması gerekecek.
Öte yandan sporcunun doping yaptığını hemen itiraf etmesi 4 yıl cezası alma ihtimalini ortadan kaldırmıyor. Numune alım sürecinde sorun çıkarmak, doping memuru ile münakaşa, kavga etmek, engel olmak, dopingle mücadele kurumuna sahte belge, yanlış bilgi vermek, dopinge şahitleri tehdit etmek suç. Dopinge yardım etmek, destek olmak, numune vermekten kaçmak/vermemek suç.
Ancak sporcu pozitif testin bilmeden aldığı kirlenmiş bir besinden vs. kaynaklandığını ispat ederse ceza uyarı ile 2 yıl arasında oluyor. Önemli bir husus sporcuların 3 defa nerede olduğunu haber vermemesi ve/veya doping testinde bulunmamasının (“whereabouts”) doping kural ihlali sayılması ile sonuçlanan sürenin 18 aydan 12 aya indirilmiş olması.

İnsan Hakları

Yeni yönetmeliğin hazırlanmasında ölçülük ilkeleri ve insan haklarına daha fazla ağırlık verilmesine çalışılmış. Bu unsurlar bilakis vurgulanmışlar.
Reşit olmayan sporcuların hakları genişletilmiş. Reşit olmayan sporcu ceza hafifletilmesi için yukarıda belirtilen “bilmeden doping yaptığını ispat” yükünden muaf mesela.
Doping kural ihallelerinin kamuoyuna bildirilmesi zorunluluğu reşit olmayan ve uluslararası/milli müsabakalarda yarışmayan sporcular için geçerli değil.

Soruşturma, Tahkik

Dopingle mücadelede sadece doping testlerinin değil, bunun dışındaki mücadele yöntemlerinin de kullanılması ve bu yolla elde edilen bulguların da kanıt sayılması kararlaştırılmış. Muhtelif maddelerde bu konuda değişikliklere gidilmiş. Bazı “test” kelimesinin geçtiği yerler “test ve soruşturma/arastirma” olarak değiştirilmiş.
Uluslararası spor federasyonlarının, milli olimpiyat komitelerinin, sporcu ve sporcu destek elemanlarının sorumlulukları sadece “doping testine katılmak” değil, aynı zamanda “soruşturma mercileri ile işbirligi” olarak genişletilmiş. Keza hükümetlerin yasal yapılanmayı bu yönde değiştirmeleri talep ediliyor.
Buradaki en önemli noktalardan biri “substantial assistance” (önemli destek) maddeleri. Çünkü bu konu muhtemel hak mahrumiyeti süresini önemli ölçüde değiştiriyor. WADA, dopingden yakalandıktan sonra doping sistemi, arka planı, bu sisteme dahil olanlar vb konularda bilgi veren sporculara ceza arttırımından muaf tutulma garantisi verebilecek, istisnai hallerde bu sporcular hiç hak mahrumiyeti almayacaklar.
Gene burada önemli bir nokta doping ihlali nedeniyle işlem yapılabilme süresinin 8 yıldan 10 yıla çıkıyor olması. Yani alınan numuneler 10 yıl korunup tekrar tekrar tahlil edilebilecekler, pozitif bulgu durumunda yaptırım 10 yıl sonra dahi uygulanabilecek.

Sporcu Destek Personeli (Antrenör vs.)

Artık reşit olmayan bir sporcunun dopingden yakalanması durumunda sporcunun destek personeli de (başta antrenörü) doğrudan soruşturulacaklar.
Zamanında doping yaptırmış/dopinge yardım etmiş, ancak artık dopingle mücadele kapsamı dışında bulunan antrenörler, sporcu destek personeli vs. için yeni bir uygulama getiriliyor: “prohibited association”. Sporcuların daha önce dopingden hüküm giymiş ve halihazırda hak mahrumiyeti cezası süren bir antrenör ya da başka destek personeli ile cezaları sürerken ya da 6 yıldan az olmamak kaydıyla profesyonel ve sporla ilgili bir konuda ilişkide bulunmaları doping kural ihlali sayılıyor. Yalnız bir sporcuya bu suçtan ceza vermeden önce sporcunun söz konusu antrenör ya da destek personelinin durumu hakkında bilgilendirilmiş olması şart. Bu durumun bir istisnası, karı-koca ilişkileri (ilk akla gelen antrenör Yücel Kop – sporcu Süreyya Ayhan Kop örneği.)

Test ve Numune ile Ilgili Değişiklikler

WADA yeni yönetmelikle beraber belirli spor dallarında en çok kullanılan ve test edilmesi mutlaka gerekli olan maddeleri içeren teknik bir belge (PDF) hazırladı ve bunu ulusal dopingle mücadele kurumları ile laboratuarlara verdi. Bu belge ulusal dopingle mücadele kurumları tarafından numune toplanması ve testlerin dağılımını planlamada kullanılacak.
Daha fazla sürpriz test yapılacak.

Uluslararası Federasyonlar ve Ulusal Dopingle Mücadele Kurumlarına Yönelik Değişiklikler

Halihazırda uluslararası federasyonlar kendi seviyelerindeki sporcular için, ulusal dopingle mücadele kurumları ise ulusal sporcular için TAKİ (tedavi amaçlı kullanım istisnası) kapsamını belirliyor. 2015 yönetmeliğinde her iki kurumun (bazı haller hariç) birbirinin TAKİ’sini uygulamaya başlaması öngörülüyor.
Uluslararası federasyonlar ile ulusal dopingle mücadele kurumları arasında değişik seviyelerdeki yarışlarda numune toplanması, test, cezai işlemlerde ana sorumluluk vb konularda daha yüksek koordinasyon sağlanması planlanıyor.

Daha Kısa ve Derli Toplu Bir Yönetmelik

Yönetmeliğin genel olarak daha anlaşılır ve daha kısa olmasına, yuvarlak ifadelerin daha belirgin anlam taşımasına, tekrarlarin azaltılmasına çalışılmış.
2015 WADA Yönetmeliği’ne buradan (PDF), 2009 yönetmeliği ile 2015 yönetmeliği arasındaki ana değişiklikleri özetleyen belgeye de buradan (PDF)ulaşabilirsiniz.
Ayrıca bisikletçileri ilgilendiren değişiklikleri daha somut ele alan bir yazıya buradan ulaşabilirsiniz.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

To Top