Olimpik Türk

Güreş Olimpiyat Oyunları’ndan Çıkarıldı (mı?)

Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) 12 Şubat’ta yapılan toplantısından sonra bir bildiri yayınlayarak güreşin 2020 Olimpiyat Oyunları’na katılacak 25 ana spor dalı arasından çıkarılacağını duyurdu. Buna göre 2020’de ana spor dalları atletizm, kürek, badminton, basketbol, boks, kano, bisiklet, binicilik, eskrim, futbol, jimnastik, halter, hentbol, hokey, judo, su sporları, modern pentatlon, tekvando, tenis, masa tenisi, atıcılık, okçuluk, triatlon, yelken ve voleybol olacak.

Güreş Ana Listeden Çıkıp, Aday Listesine Girdi

Güreş ise ana sporlara ek olarak, 2020 oyunlarına dahil olmaya aday 8 sporluk bir aday listesine dahil oldu. Bu listede şimdi güreş dışında beyzbol, softbol, karate, paten sporları, tırmanma, squash, wakeboarding ve wushu varlar.
Bu sekiz spor dalı, Mayıs ayında Rusya/St. Petersburg’da IOC yönetim kuruluna sunum yapacaklar. IOC‘nin 7-10 Eylül 2013 arasında, Arjantin/Buones Aires’te düzenlenecek 125. Kurulu’nda bu 8 aday spor oylamaya sunulacak, yeterli oyu alan 2 dal 2020’ye katılabilecek. Bu hakikatte biraz zor olsa da teorik olarak güreşin de tekrar listeye dahil olabilmesi anlamına geliyor. Yani her ne kadar durum çok parlak gözükmese de, nihai bir karar verilmiş değil.

5 Spor Dalı Tehlikedeydi

IOC toplantısı başladığında aşağıda görebileceğiniz 39 kriter temelinde güreşle beraber sallantıda olan 5 spor dalı vardı: Kano, tekvando, güreş, modern pentatlon ve hokey. Oylamanın ilk turunda 14 kişilik IOC yönetim kurulunda sadece 3 kişi kano aleyhine, 6 kişi hokey aleyhine, 5 kişi de modern pentatlon aleyhine oy kullanmış. Böylece yakayı ilk sıyıran kano olmuş. Oylamanın ikinci turunda kimse tekvando aleyhine oy kullanmamış, oylar güreş aleyhine 6, modern pentatlon aleyhine 5, hokey aleyhine 3 şeklinde dağılmışlar. Son tur oylamada ise 14 yönetim kurulu üyesinden sekizi güreş aleyhine, üçer tanesi modern pentatlon ve hokey aleyhine oy kullanmışlar.

Güreş Türkiye için Neden Önemli?

“Ata sporu“ elbette, ve en çok madalya alabildiğimiz dal. Olimpiyat tarihinde Türkiye’nin dünya çapında madalya sayısı olarak ilk 3’e girebildiği tek dal güreş. Aşağıdaki çizelge durumu ortaya koyuyor.

Olimpiyatlarda Sporların Listeye Girip Çıkması Normal mi?

1896’da Atina’da düzenlenen ilk olimpiyattan günümüze çeşitli spor dalları oyunlardan çıkarılmış veya dahil edilmiş. 1896’da atletizm, bisiklet, atıcılık, eskrim, yüzme, tenis, halter, artistik jimnastik, (greko-romen) güreş olmak üzere toplam 9 dalda 43 madalya verilmişken bu sayı 1920’lerde futbol, kürek, binicilik, yelken gibi sporların katılımıyla 120’yi geçmiş.
1900’lu yılların başında olimpik birer dal olan halat çekme, lakros gibi sporlar, IOC tarafından oyunlara katılacak dalların sayısını azaltmak amacıyla zamanla çıkarılmış, yerlerini basketbol, hentbol, judo, masa tenisi, badminton, triatlon gibi sporlara bırakmış. Benzer şekilde tenis, okçuluk, hentbol gibi sporlar zaman içinde olimpiyatlardan çıkartılmış, bir süre sonra tekrar olimpiyatlara dahil olmuşlar. 1920li yıllarda oyunlardan çıkarılan okçuluk 1972’den, tenis ise 1988’den itibaren tekrar olimpik bir dal olmuş. Hentbol ise 1936’da ilk kez yer aldığı oyunlara 1972 Münih olimpiyatları ile tekrar katılmış.
Yani uzun lafın kısası bu sporda rotasyon diyebileceğimiz olgu hep var. Yeni spor dalları, farklı disiplinler ve kadın sporcularında katılımıyla giderek artan bu sayılar 2012 Londra oyunlarında bayanlar boks ve teniste karışık çiftler kategorilerinin de eklenmesiyle 39 disiplinde 26 spor dalına ulaşmış. Londra Olimpiyatı için de 28 dal düşünülürken, 2008’de oyunlarda yer alan beyzbol ve softbol çıkartılmış, yerlerine düşünülen karate ve squash yeterli desteği bulamayınca sayı 26’da kalmış.
2016 Rio oyunlarına katılacak spor dalları da 2009’da belirlendiler. Squash, softbol, golf, karate, beyzbol, rugby, paten sporlarının katılımı ile ilgili yapılan oylama sonucu, golf ve rugby yeterli oyu elde etti. Böylelikle en son 1924 olimpiyatlarında yer almış olan rugby ve 1900 ve 1904 olimpiyatlarında yer almış olan golf, 2016 Rio olimpiyatlarında katılma hakkı kazandı (bu konuya yazının sonuna da değineceğiz).

Olimpiyata Katılacak Spor Sayısı Nasıl Belirleniyor?

Olimpiyat Çartası’nın 45. maddesi Olimpiyat oyunlarının programını belirliyor. Buna göre oyunlardan çıkarılacak ve/veya dahil edilecek spor dalları hakkında ana karar mercii IOC Executive Board, karar ise en geç oyunlardan 3 yıl öncesine kadar verilebiliyor.
Olimpik Oyunlar 25 ana spor dalı içeriyorlar. Bunlar ve federasyon kısaltmaları (güreşteki değişme öncesi haliyle) şunlar:
AtletIzm (IAAF), Kürek (FISA), Badminton (BWF), Beyzbol (IBAF), Basketbol (FIBA), Boks (AIBA), Kano (ICF), Bisiklet (UCI), Binicilik (FEI), Eskrim (FIE), Futbol (FIFA), Jimnastik (FIG), Halter (IWF), Hentbol (IHF), Hokey (FIH), Judo (IJF), Güreş (FILA), Yüzme (FINA), Modern Pentatlon (UIPM), Softbol (ISF), Tekvando (WTF), Tenis (ITF), Masa tenisi (ITTF), Atıcılık (ISSF), Okçuluk (WA), Triatlon (ITU), Yelken (ISAF), Voleybol (FIVB).
IOC yönetim kurulu bir ya da birkaç sporu bu listeye ekleyebiliyor ya da çıkartabiliyor.
Önemli nokta şu: ana sporlar ve eklenmiş dallar da dahil toplam spor dalı sayısı için üst sınır 28.

Ana Spor Dalları Hangi Kriterlerle Belirleniyorlar?

Bir spor dalının olimpik olması veya kalması için IOC tarafından belirtilmiş kriterlerin yerine getirilmiş olması, belirli bir çoğunluğa ulaşması gerekmekte. 8 ana kategori altında toplam 39 kriter göz önünde tutuluyor. Kriter sayısı değişebiliyor. Örneğin 2016 Rio oyunları için 33 kriter varmış. Aşağıdaki çizelge, 2020 Olimpiyat Oyunları’na seçilen spor dalları için geçerli olan kriterleri gösteriyor.

Güreşin Durumu Ne?

Bütün bu kriterlere bakıldıktan sonra aşağıda güreşin durumu, bekleneceği üzere popüler spor dalları ile mukayese edildiğinde çok parlak olmamakla beraber bugün gelinen durumu haklı çıkaracak bir yerde de değil. 2012 Londra Olimpiyatı’nın istatistik değerlendirmesi daha çıkmadı, muhtemelen bu yılın sonbaharında yayınlanacak. Fakat 2008 Pekin Olimpiyatı’nın verilerini temel alarak aşağıdaki çizelgede bu hafta oylamada sona kalan 5 spor olan kanu, tekvando, güreş, modern pentatlon ve hokey ile popüler spor temsilcisi diyebileceğimiz yüzmeyi ve olimpiyatların ana dalı atletizmi karşılaştırdık.

Güreşin Ana Sorunu

Güreşin bu hallere düşmesinin tek bir nedeni yok gibi duruyor, daha ziyade birden fazla nedenin birleşimi olarak görülebilir.
Lobisizlik gerçekçi olmak gerekirse en önemli nedenlerden. Güreşten ziyade listeden çıkarılmaya aday olan modern pentatlonun uluslararası yönetim kurulunda eski IOC başkanı Juan Antonio Samaranch’ın şimdi IOC yönetim kurulu üyesi olan oğlu J.A. Samaranch Jr. var mesela. IOC yönetim kurulunda yer alan 15 kişiden, çıkarılması oylanan 5 aday spordan birinin uluslararası yönetim kurulunda yer alan tek isim de gene Samaranch Jr. Yani kendi sporu için oy kullanmış oluyor. Samaranch Jr. dışında gene modern pentatlon federasyonunda bulunan ve lobicilik açısından bir önemli isim de Monaco prensi Albert.
Komplo teorisi kabilinden burada bir bilgi daha verelim: 2020 oyunlarına aday üç ülkeden Türkiye ve Japonya’da güreş hayli popüler, İspanya’da ise esamisi okunmuyor denebilir. Samaranch Jr.‘ ın IOC ve modern pentatlon uluslararası federasyonları yönetim kurulu üyeliği de düşünüldüğünde komplo teorisini kafanızdan yazmak zor değil.
Yukarıda 2016 Rio oyunlarına dahil olan iki spordan bahsettik: Rugby ve golf. Lobi konusunda örnek vermek gerekirse şimdiki IOC başkanı Jacques Rogge eski bir milli rugby oyuncusu ve rugbynin olimpiyata dahil olmasını çok istediği biliniyor. Keza golf de para ve lobi açısından sıkıntı çekmeyen bir spor dalı.
IOC’nin bu açıdan en çok eleştirilebilecek yanı „nötr“ rakamlara dayanarak kendi 39 kriteri temelinde bir spor sıralaması oluşturmaması. Halbuki bunu yapmak çok kolay. Ama kararların %100 şeffaflıkla kamuoyuna açıklanmaması alışılagelmiş bir şey.
Sporun karakteri bir diğer neden olarak gösterilebilir. Spor dünyasını takip ediyorsanız son yıllardır bir „red bullaşma“ diye tarif edebileceğimiz değişimi görüyorsunuzdur. 2010 yılında ilk defa „youth olympics“ düzenlendi. Spor dallarının yayın hakları, maddi getirisi ve pazarlama potansiyeli giderek daha fazla önem kazanıyor. Güreş, bu „moda“ya oldukça ters düşen bir spor. Güreşe „hareket“ katmak için mütemadiyen değiştirilen kurallar, kısalan, uzalan devreler vs. ayrıca kafa karışıklığı yaratıyor.
Sonuç olarak güreş sporu bu durumu bir uyarı olarak görüp, gerekli lobi faaliyetlerine başlamalı. Amerikan Olimpiyat Komitesi dün bir basın bildirisi yayınladı ve bu durumun daha nihai bir karar olmadığını vurguladı. Keza Rus Olimpiyat Komitesi de bir bildiri yayınlayarak güreşin ana sporlar arasında kalması gerektiğini belirtti. Türkiye Olimpiyat Komitesi’nden şimdilik resmi bir açıklama yapılmadı.
Olimpiyat oyunlarının en eski sporlarından biri olan güreş, belki playstation ve red bull nesline çok hitap etmiyor olabilir. Fakat „nötr“ kriterlere bakılacak olursa ana sporlar arasında güreşten önce gidecek dallar var kesinlikle. Anlaşılan güreşin politik arena oyunlarını biraz daha öğrenmesi, sadece „en eski ve köklü“ sporlardan biri olmaya güvenmemesi gerekiyor.
Güreşin ana spor listesine geri döneceğine eminiz.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

To Top