Olimpik Türk

2011 Dunya Doping Istatistikleri


Asagidaki yazi daha once MTBTR’de Lance Armstrong skandali etrafinda yazdigimiz kapsamli yazilardan biri olarak yayinlanmistir.

Dunya Doping Ajansi WADA gectigimiz ay 2011 yilinin istatistiklerini yayinladi.

Toplam Doping Istatistikleri

Gecen yil dunyada olimpik sporlarda 167.820, olimpik olmayan sporlarda 75.373 A numunesine doping testi yapilmis. Bunlardan %1’i (olimpik sporlar) ile %1.5’unda (olimpik olmayan sporlar) olagandisi bulgulara rastlanmis. Bu dopingli bulgu demek degil, cunku bu rakamlar “terapi amacli istisnalar”i da iceriyorlar. 2003’ten beri bakildigi zaman doping testlerinin sayisinda 2009’a kadar surekli bir artis var, 2009’dan beri bir nebze gerileme.

Hangi Ulke En Fazla Test Ediyor?

2011 yilinda dunyada WADA tarafindan akreditasyon verilmis laboratuar sayisi 35’ten 33’e dusmus durumda ve ne yazik ki 2011 yilinda akreditasyonu alinmis laboratuarlardan biri de Hacettepe Universitesi’nin doping laboratuari. Gectigimiz yaz laboratuarin, aralarinda Fenerbahceli basketci Diana Taurasi’nin de bulundugu 4 sporcuya hatali olarak pozitif karne vermesi laboratuarin akreditasyonunun 30 Mayis 2011’den itibaren WADA tarafindan askiya alinmasina neden oldu. Laboratuarimiz buyuk ihtimalle 2013 Akdeniz Oyunlari’na yetisecek, fakat 2011 istatistiklerinde bu nedenden oturu Turkiye’den rakamlar yok. Bununla beraber 2010 yilinda Turkiye’de ise 3.666 test yapilmis, hic de az bir rakam degil.

Istatistiklere bakilinca gorunen sey ilk uc ulkenin ABD, Kanada ve Rusya oldugu. Onlari Almanya ve Cin takip ediyorlar. Gecen yil sadece ABD’de toplam 55 bin’e yakin doping testi yapilmis, ama bunlarin sadece 13.200 kadari olimpik sporlardan. ABD’de cok sevilen sporlardan Amerikan futbolu, beyzbol gibi dallarin “olimpik” kategorisine girmemesi bu orani acikliyor. Mukayese etmek gerekirse Rusya’daki 15.370 testin 14 bin’e yakini olimpik dallardan.

En Cok Hangi Sporlar Test Ediliyor?

Tahmin edebileceginiz uzere en cok doping testi futbolda yapiliyor. Bunda dunyada lisansli futbol oynayan sporcu sayisinin lisansli bisikletci sayisindan cok daha fazla olmasinin etkisi yadsinamaz elbette. Son iki yilda senede futbolda ortalama 30 bin civarinda test yapilmis, bisiklette ise 20 bin civarinda. Ikinci sirada ortalama yaklasik 25 bin test ile atletizm yer aliyor.

Bu listede sadece olimpik sporlara baktik, yoksa beyzbolda senede ortalama 20 bin civarinda, Amerikan futbolunda ise yaklasik 25 bin civarinda doping testi yapildigini ekleyelim.

En Cok Kullanilan Doping Malzemeleri

Oranlarda yillar itibariyle pek bir fark yok. En fazla anabolic steroidler yakalaniyor (%60 oraninda), bunlari uyaricilar takip ediyor, akabinde hashas bazli doping ve diyuretik (idrar sokturucu) maskeleyici maddeler (ornegin 2012 Fransa Turu esnasinda Fraenk Schleck’in idrar numunesinde bulunan diuretik xipamid) ve gluko/kortikosteroidler geliyorlar.

Dikkat ceken bir nokta bisiklet sporundaki son skandallarda cokca rastladigimiz tip dopinglerin (EPO, kan doping vs.) toplam istatistikler icinde %1 dahi yer tutmamasi.

Biyolojik Pasaport – Bisiklet Lider

Bisikletin yukarida nicelik olarak en fazla test yapilan spor olmamasina ragmen gene de en cok kontrol edilen spor olmasini saglayan unsur biyolojik pasaport. Biyolojik pasaport bir sporcunun biyolojik verilerinin ve doping test sonuclarinin toplandigi bir elektronik veri bankasi. Bu sayede sporcunun biyolojik verilerinde “normal” degerlerden sapma oldugu zaman alarm veriliyor.

2012 Fransa Turu sirasinda New York Daily News gazetesi USADA’nin sorusturmasina dayanak olan belgelerden birini, Lance Armstrong’un Ekim 2008-Nisan 2012 arasindaki biyolojik verilerini yayinladi. Asagida gorebileceginiz uzere, Armstrong’un Mayis 2009’da %38.2 olan hematokrit degeri Haziran 2009’da %45.7’ye cikiyor. USADA, Fransa Turu’ndan 3 hafta once olan bu ziplamanin kan dopingine isaret ettigini kabul etti.

Biyolojik pasaport 2008’den beri bisiklette cok onemli bir rol oynuyor. UCI Ocak 2008’den itibaren kan degerlerini de iceren biyolojik pasaportu UCI ProTeam, UCI Professional Continental Team ve Dunya Spor Malzemeleri Ureticileri Federasyonu’nun teknik komitesini olusturan “Steering Group” tarafindan olusturulmus butun takimlardaki bisikletcilere uygulamaya basladi. Bu uygulamada cok onemli bir nokta bisikletcinin “hematolojik profil”inin doping sorusturmasi acilmasi icin yeterli olmasi. Yani yukaridaki Armstrong’un kan degerindeki normalden sapma aninda doping sorusturmasi acilmasini sagliyor.

Iste “dogrudan yakalamak”tan ziyade emarelere bakarak doping yapildigini tespit etmeye yonelik olan bu biyolojik pasaport sisteminde bisiklet lider konumda. Gecen yil 5.253 biyolojik pasaport tahlil edilmis bisiklet sporunda, buna en yakin spor dali 3.218 ile atletizm.

Herhangi bir doping doktoru ile konustugunuzda size “off-record” doping yapanlarin dopingi kovalayanlardan daima birkac yil ileride oldugunu soyler. Iste biyolojik pasaport bu birkac yillik arayi telafi etmeye ve doping yapanlarin daima uzerlerinde bir Damokles kilici sallamaya yariyor. Biyolojik pasaportta bisikletin lider olmasi da kismen bugun okudugumuz doping mansetlerinde neden bisikletin en onde yer aldigini (sonrasinda da atletizmin) acikliyor.

Futbolda biyolojik pasaport olsa neler olur sorusunu iyisi mi hic sormayalim. Toplam doping testi sayisinda lider dal olan futbolda 2011 yilinda analiz edilen biyolojik pasaport sayisi sadece 13, yaziyla onuc!

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

To Top