Olimpik Türk

Pistorius ve Protez Konusu

Oscar Pistorius’u olimpiyat oyunlarinda canli seyretme firsati bulduktan sonra yazmak istedigim bir yaziya firsat bulana kadar ben, paralimpik oyunlari geldi.

Belki seyrettiniz, belki okudunuz, olimpiyatta da yarisan Guney Afrikali atlet Oscar Pistorius dun 200m finalinde Brezilyali Alan Oliveira’ya gecildi. Gecilmesinden saniyeler sonra da yayin yapan Channel 4 kamerasina enteresan yorumlarda bulundu. Yaptigi ana suclama Oliveira’nin protezlerinin fazla uzun olmasi ve bu sayede Oliveira’nin kendisini daha iyi oldugu icin degil, daha yuksek protezlerle daha uzun adimlar attigi icin gecmesi.

Pistorius’un sikayetini bu baglantidaki videodan seyredebilirsiniz.

Oscar’in Bacagi Cheetah

Oscar, Össur marka protez ureticisinin Cheetah modelini kullaniyor (tek kullanan Pistorius degil tabii, bir suru atlet var.) Össur markasi Izlandali Össur Kristinsson’un (kendisi de ampute) 1971’de Isvec’te protez egitimi alip kurdugu firma. Firma sadece bacak degil, her tur protez uretiyor.

Pistorius’un kullandigi Cheetah’nin da (birinci resim) dahil oldugu Flex-Foot-Feet grubunda ise degisik kullanim sahalarina gore toplam 10 model var, bunlarin icin de Nike tabanli Flex Run (ikinci resim) ya da cocuklar icin Flex-Foot Junior da mevcut.

Cheetah modeli atlete gore uretilen, karbondan ve adindan da anlasilacagi uzere sadece sprint yarislari icin gelistirilmis. En az 250mm, en fazla 460mm boyunda oluyor (bu noktaya donecegiz), bir protez 512 gram agirliginda. 147kg’ya kadar agirlik tasiyor. Yetiskinler icin “tek ayak numarasi” var.

Bacak ve firma hakkinda bu baglantidaki videoyu seyredebilirsiniz.

Protez Boyu Nasil Saptaniyor?

Yukarida Cheetah’nin boyunun 250-460mm arasinda degistiginden bahsettik. Atletlerin kullanabilecekleri bir protez boyu var. Bu boy Uluslararasi Paralimpik Komitesi (IPC) tarafindan bir formulle belirleniyor.

1. Adim: Dirsege gore boy

Once atletin dirsek kemigi ve bilek arasindaki mesafesi olculuyor. Bu mesafe ayrica ayak boyumuz ile ayni. Demin ayagimi koluma yasladim, hakikaten de oyle. Bu dirsek kemigi mesafesi yarim cm’lik adimlarla belirli boylara tekabul ediyor. Atletimizin boyunu bulduk.

2. Adim: Kulaca gore boy

Is burada bitmiyor ama. Gogus ortasindan orta parmak ucuna kadar olan mesafe olculuyor (yarim kulac mesafesi). Ondan sonra soyle bir formul geliyor (butun veriler cm cinsinden)

Kadinlarda boy = (1.35 x yarim kulac) + 60.1

Erkeklerde boy = (1.40 x yarim kulac) + 57.8

3. Adim: Azami boy

“Dirsege gore boy” ve “kulaca gore boy” olculerinin ortalamasi aliniyor, bu atletin ayakta dururkenki boyu kabul ediliyor. Sprint kosuculari tabanlari ile basmiyorlar yere, parmak uclarinda kosuyorlar. Bu veriyi de yansitmak icin atletin boy degerine %2.5 ekleniyor. Ayaginizda protezleriniz ile dik durdugunuzda bu boyu gecmemeniz lazim.

Sakal, Biyik ve Kaderin Cilvesi

Pistorius’un daha finis cizgisi gecilir gecilmez, hem de rakibi hakkinda, boyle konusmak her seyden once ayip, ama onemli olan o degil, zaten kendisi de sonrasinda ozur diledi. Yasi da daha 25, herkes 25 yasinda neler yaptigini dusunup oyle kizsin kizacaksa. Yasadigi hayal kirikligi cok buyuk olmali. 100-200 ve 400m’de dunya rekortmeniyken, bu mesafelerde 3 oyundur altin alirken, simdi tahttan indirilmek cok buyuk sok olmali. Ama olayda cok da buyuk 2 ironi var.

Birincisi Pistorius “normal” oyunlarda kosmak icin karbon bacak protezinin performans arttirici bir etkisi olmadigini kanitlamak icin cok ugrasti. Simdiki isyani, yeri geldiginde boyda ufak bir oynama ile bacagin bal gibi de performans arttirdigina bir kanit degil mi? Pistorius acisindan bu sikayet biraz asagi tukurse sakal, yukari tukurse biyik demek oluyor.

Ikincisi Pistorius “normal” olimpiyatta kosmak icin CAS’a (spor tahkim mahkemesi) basvurup kavga dovus derken kendisinin kullanabilecegi protez boyunu da sabitledi. CAS Pistorius’un “engelsiz” atletlerle beraber kosmasina izin verirken takacagi protez ile boyunun 184cm’i gecmemesi gerektigini sart kostu, Pistorius da bunu kabul etti. IPC’nin formulune gore Pistorius istese boyunu 193cm’e kadar cikartabilir.

IPC atletleri yaristan once teker teker olcuyor ve boylarinin saptanan azami degeri gecip gecmedigini kontrol ediyor. Oliveira’nin boyunu yukselttigi dogru. Oyunlardan 3 hafta once daha uzun protez kullanmaya baslamis ve boyunu 177cm’den 181cm’e yukseltmis. Fakat bu deger hala IPC’nin belirledigi formulle Oliveira icin saptanan sinir olan 184cm’in altinda.

Dahasi da var. Science of Sport’da gosterildigi uzere Pistorius yaris boyunca 92 adim atmis (adim basina 2.2m), Oliveira 98 adim (adim basina 2m). Oliveira’nin attigi en uzun adim 2.2m iken, Pistorius’un attigi en uzun adim 2.3m.

Son olarak Pistorius 200m yari finalinde 21:30 kostu. Altin alan Oliveira’nin final derecesi 21:45, Pistorius ise 21:52 kosabildi. Dolayisiyla yari final derecesini tekrarlayabilse Pistorius zaten finalde altini kapmisti.

IPC bu konuyu daha cok konusacaga benzer fakat sonuc itibariyle ortada biraz “bad loser” havasi yaratan ve hayal kirikligina ugramis bir Pistorius disinda bir sey yok. Toyluguna vs. vermek gerek herhalde. Gecmis olsun.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

To Top